6 tháng 4, 2013

"Đổi sân"...

















Trong dân gian, quan niệm xưa cho rằng, Mẫu là đức Thánh, nhưng vẫn ở giữa cuộc đời, đi sát để chăm chút cho con người nơi trần thế. Vì vậy, để ca ngợi công tích, đức độ của Mẫu, không thể tụng kinh bình thường, mà phải hát, phải múa tận tâm, hoành tráng. Và như thế, một buổi hành lễ nơi cửa Mẫu qua sự hiện diện của các vị giáng đồng với sự cộng cảm, phù trợ của nhiều người từ lâu đã trở thành một hình thức sinh hoạt, chiêm bái và trình diễn y phục, mang nét đặc trưng văn hóa tâm linh và có ở khắp mọi miền trên đất nước ta. Trong sinh hoạt tín ngưỡng đạo mẫu thì nghi thức sinh hoạt hầu đồng là hình thức giàu ý nghĩa nhân văn. Thông qua các giá hầu về Quan Hoàng, về Hầu cô, Hầu cậu…, các cô đồng bằng nghi thức múa linh, khi uyển chuyển, khi dũng mãnh cùng các cung văn với những điệu hát văn ngọt ngào, bay bổng, hòa quyện với tiếng đàn, tiếng phách réo rắt, lung linh, huyền diệu nhằm tái hiện, ca ngợi hình ảnh, thân thế, sự nghiệp, công lao của các bậc thánh hiền đã có công cứu nước, giúp dân, được nhân dân tôn thờ từ bao đời nay. Do bản hát văn kể các sự tích và tính cách của các vị giáng đồng khác nhau, nên mỗi giá đồng được quy định bởi một hình thức nghệ thuật tương hợp. Như giá các Quan lớn, Ông Hoàng phải thể hiện sự uy nghiêm, hùng dũng, có múa hèo, múa kiếm đi kèm hát phú, lưu thủy nhịp một. Giá chầu Bà phải thể hiện sao cho duyên dáng, dịu dàng với múa quạt dệt gấm thêu hoa, chèo đò kèm theo hát duyên dáng, hát xá, hò khoan...
 Hiện tại cuộc sống con người đang đứng trước nhiều thử thách: Môi trường thiên nhiên bị xâm hại, cạn kiệt; Tiêu cực xã hội ngày càng tăng; Một số giá trị đạo đức bị xói mòn… thì hình thức sinh hoạt hầu đồng tại nơi thờ tự để ca ngợi công lao của các bậc anh hùng, những người có công với nước với dân từ ngàn xưa là những nét triết lý nhân văn; Là thái độ văn hóa của con người đối với thiên nhiên, đối với lịch sử, đối với cộng đồng và có ý nghĩa giáo dục sâu sắc.
Hầu đồng mang ý nghĩa tôn vinh công trạng của các nhân vật trong lịch sử dưới hình thức diễn xướng, thể hiện giá trị nghệ thuật qua phần nghi lễ và hát văn. Hầu đồng là một minh chứng của chủ nghĩa yêu nước đã được tâm linh hóa - đó cũng là ý nghĩa của các lễ hội có hầu đồng. Có thể nói: Hầu đồng là một nghi thức tôn thờ tín ngưỡng của đạo Mẫu, nó thể hiện quan điểm đồng nhất của con người với con người, con người với thiên nhiên, con người với lịch sử và cuộc sống hiện tại. Đạo mẫu và nghi thức hầu đồng không chú trọng về vấn đề linh hồn hay cái chết mà quan tâm đến sự sống, đến sức khỏe, hạnh phúc và tài lộc ở thế giới trần gian. Về khía cạnh dân tộc và lịch sử thì đạo Mẫu đứng về phía dân tộc – đó chính là chủ nghĩa yêu nước đã được tín ngưỡng hóa; Cũng có thể nói: nghi thức hầu đồng chính là sân khấu tâm linh. Các hoạt động của nó gắn với âm nhạc, chầu văn, các điệu múa, mỹ thuật, kiến trúc và cả thời trang nữa. Có thể nói: Đây là một di sản văn hóa dân tộc độc đáo, là một bảo tàng sống về văn hóa truyền thống, đáng được tôn trọng và nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo tồn, phát huy những nét đẹp của nó.









Lễ hội truyền thống Sòng Sơn – Ba Dội được tổ chức hằng năm vào ngày 26 tháng 2 (Âm lịch) tại thị xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Đây là một lễ hội lớn, được nhiều người, nhiều nơi trong cả nước biết đến. Vào dịp lễ hội mọi ngư­ời hội tụ về đây, để cùng vui xuân, ngưỡng vọng, tri ân Thánh Mẫu Liễu Hạnh – 1 trong 4 vị Thánh bất tử của dân tộc Việt Nam; đồng thời tưởng niệm người anh hùng dân tộc Quang Trung đã từng dừng chân nơi đây trước khi thần tốc tiến quân ra Bắc đánh tan hơn 20 vạn quân Thanh xâm lược vào đầu năm Kỷ Dậu (1789) giải phóng Thăng Long, giành lại độc lập cho dân tộc. Quí khách bốn phư­ơng về đây, về với vùng đất thiêng: Đền Sòng Sơn - Một trong những trung tâm tôn thờ Đạo Mẫu của n­ước Việt Nam, nơi tôn thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh với sự cầu mong được Thánh Mẫu phù hộ độ trì cho Quốc thái, Dân an, Nhân khang, Vật thịnh. Về với Lễ hội Sòng Sơn - Ba Dội để cùng thành tâm ngư­ỡng vọng, tri ân Thánh Mẫu, tri ân các bậc tiền nhân và ngư­ời anh hùng dân tộc Quang Trung đã có công cứu nước, giúp dân, để cùng nhau giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống dân tộc; Để cùng nhau bồi trí, tu tâm, dưỡng đức vươn tới đỉnh cao của lòng nhân ái, cùng nhau đoàn kết xây dựng gia đình, quê hư­ơng ngày càng giàu đẹp văn minh.